Forty wojenne w Węgierskiej Górce – Westerplatte Południa

• Wysokość:
  500-700 m n.p.m.
• Współrzędne:
  49.597913 19.120588
• Pasmo:
  Beskid Żywiecki
• Region turystyczny:
  Beskid Żywiecki
• Gmina:
  Węgierska Górka
• Powiat:
  żywiecki
• Rodzaj obiektu:
  schrony bojowe
• Poziom trudności:
  łatwy

Bitwa pod Węgierską Górką – historia bohaterskiej obrony w Beskidach

Bitwa pod Węgierską Górką była jednym z najważniejszych epizodów wojny obronnej Polski w 1939 roku. Walki toczyły się w dniach 2-3 września 1939 roku w rejonie Zwardonia, Milówki, Węgierskiej Górki oraz Lipowej, na terenie ówczesnego województwa krakowskiego. Starcie rozegrało się w dolinie Soły i na strategicznych przełęczach Beskidu Żywieckiego, którymi wojska niemieckie próbowały przedostać się w kierunku Żywca i dalej do Krakowa.

Polskie oddziały Korpusu Ochrony Pogranicza, Obrony Narodowej oraz 151 Kompanii Fortecznej przez dwa dni prowadziły działania opóźniające przeciwko znacznie liczniejszym jednostkom niemieckiej 7 Bawarskiej Dywizji Piechoty. Szczególnie zacięte walki miały miejsce wokół schronów bojowych „Wędrowiec”, „Waligóra”, „Włóczęga” i „Wąwóz” w Węgierskiej Górce oraz na odcinkach obrony w Milówce i Zwardoniu.

Mimo przewagi liczebnej i technicznej Wehrmachtu polscy żołnierze przez długi czas skutecznie powstrzymywali natarcie. Obrona umożliwiła wycofanie części Armii „Kraków” i opóźniła marsz wojsk niemieckich na południu kraju.

Ze względu na niezwykły heroizm obrońców oraz walkę prowadzoną do wyczerpania amunicji, bitwa przeszła do historii, a Węgierska Górka zapisała się jako „Westerplatte Południa”.

Schrony bojowe w Węgierskiej Górce

Schron „Wędrowiec”

Najbardziej znanym i najlepiej zachowanym obiektem jest ciężki schron bojowy „Wędrowiec”. Pełnił funkcję schronu dowodzenia i głównego punktu oporu. To tutaj znajdował się sztab kapitana Tadeusza Semika.

Schron został wybudowany jako jednokondygnacyjny obiekt dla armaty przeciwpancernej oraz ciężkich karabinów maszynowych. Posiadał trzy izby bojowe, pomieszczenia dla załogi, maszynownię, akumulatornię oraz szyb kopuły pancernej, której jednak nie zdążono zamontować przed wybuchem wojny.

Podczas walk „Wędrowiec” był wielokrotnie ostrzeliwany przez niemiecką artylerię oraz atakowany przez piechotę. Załoga skutecznie odpierała szturmy, niszcząc niemieckie pojazdy i powstrzymując natarcie. Dopiero po uszkodzeniu działa przeciwpancernego i wyczerpaniu amunicji schron skapitulował 3 września 1939 roku około godziny 17:00.

Obecnie w schronie mieści się Izba Pamięci poświęcona obronie Węgierskiej Górki. Można zobaczyć tutaj militaria, mundury, dokumenty oraz fotografie związane z kampanią wrześniową.

Schron „Waligóra”

„Waligóra” był największym i najlepiej uzbrojonym schronem w całym systemie obronnym. Znajdował się na zboczu góry Glinne i pełnił funkcję tradytora artyleryjskiego, czyli schronu przeznaczonego do ostrzeliwania podejść pod punkt oporu.

Załoga dysponowała dwiema armatami polowymi 75 mm oraz ciężkimi karabinami maszynowymi. Obiekt skutecznie wspierał ogniem pozostałe schrony i długo odpierał niemieckie ataki. Dopiero w nocy z 2 na 3 września załoga wycofała się zgodnie z rozkazem.

Po wojnie schron nie był użytkowany bojowo. Dziś można go oglądać z zewnątrz, a wokół znajduje się ścieżka edukacyjna oraz tablice informacyjne.

Schron „Wąwóz”

Schron „Wąwóz” został zbudowany na wzgórzu górującym nad drogą z Węgierskiej Górki do Żabnicy. Miał osłaniać „Wędrowca” i kontrolować dolinę.

Załoga walczyła niezwykle zaciekle, skutecznie odpierając niemieckie ataki aż do wyczerpania amunicji. Po kapitulacji „Wędrowca” żołnierze wycofali się nocą z 3 na 4 września.

Po wojnie schron był wykorzystywany jako magazyn materiałów wybuchowych dla pobliskiego kamieniołomu. Obecnie obiekt jest częściowo zniszczony i stopniowo niszczeje, jednak nadal można wejść do środka i zobaczyć zachowane pomieszczenia bojowe.

Schron „Włóczęga”

„Włóczęga” znajduje się na zboczach góry Glinne. Schron był połączony systemem okopów z „Waligórą” i stanowił ważny punkt obrony.

Załoga przez całą noc z 2 na 3 września prowadziła walkę w bardzo trudnych warunkach – schron był zalewany wodą gruntową, brakowało światła i wentylacji. Rozkaz odwrotu nigdy tutaj nie dotarł, dlatego obrońcy walczyli aż do całkowitego wyczerpania amunicji.

Po wojnie obiekt przekazano prywatnym właścicielom jako rekompensatę za wyburzony dom. W latach 70. wybudowano na nim budynek mieszkalny i obecnie schron stanowi fundament domu.

Schron „Wyrwidąb”

„Wyrwidąb” położony jest na wzgórzu Bukowina. Był najmniej ukończonym schronem całego systemu obrony – beton w dniu wybuchu wojny nie był jeszcze całkowicie suchy, a kopuły pancernej i uzbrojenia nie zdążono zamontować.

W czasie wojny obiekt praktycznie nie brał udziału w walce i pełnił jedynie funkcję schronu biernego. Po wojnie Wojsko Polskie prowadziło tutaj testy materiałów wybuchowych, przez co dziś jest najbardziej zniszczonym schronem w Węgierskiej Górce.

Zwiedzanie fortów dziś

Forty w Węgierskiej Górce stanowią jedną z najciekawszych atrakcji historycznych Beskidów. Wszystkie obiekty można odwiedzić pieszo lub rowerem, korzystając ze ścieżki „Forty Obronne”.

Najlepiej zachowany schron „Wędrowiec” pełni funkcję muzeum i Izby Pamięci. W sezonie letnim organizowane są tutaj wystawy, rekonstrukcje historyczne oraz patriotyczne uroczystości.

Zwiedzanie fortyfikacji można połączyć z wyprawą na Halę Boraczą, Baranią Górę lub spacerem po bulwarach nad Sołą.

fot. Gmina Węgierska Górka / www.wegierska-gorka.pl

Kategorie

• Atrakcje

Regiony

• Beskid Żywiecki
• Węgierska Górka

Lokalizacja